از چندين سال گفتگو و مذاكره در روسيه و اروپاى مركزى به روسيه بازگشتند . در سال 1717 ( 1129 هجرى ) اوريى با حاشيه و همراهان بسيار بعزم اصفهان و مأموريت در دربار شاه سلطان حسين ، از مسكو بيرون شد ، ولى ميناس را در آنجا بگذاشت . معمول اوريى اين بود كه گزارشهاى خود را براى ميناس مىفرستاد ، و او بنوبت خود آنها را به پطر كبير مىرسانيد . « 1 » در سال 1714 ميلادى ( 1125 هجرى ) ميناس طرحى براى اينكه ارمنيان در تحت حمايت روسيه قرار گيرند به پطر تسليم داشت . در سال 1716 ميلادى ( 1128 هجرى ) وى از طرف اساى ( Esai ) خليفهء بزرگ ارمنيان ( جاثليق ) آقوان ( آلبانى ) « 2 » به سمت اسقف بزرگ ارمنيان روسيه منصوب گرديد تا با عنوان رياست روحانى همهء ارمنيان روسيه ، و همچنان نمايندهء خليفه‌گرى بزرگ آقوان ، يعنى همان مكتب روحانى كه آنان را به ايجاد جنبشهاى سياسى ، براى تجديد بيدارى ملت ارمنى وامىداشت ، فعاليتهاى خود را با تسلط و قدرت عظيم‌ترى دنبال نمايد . اداره و مقر ميناس معمولا در حاجى ترخان بود و از آنجا وى كارهاى خود را در ميان ارمنيان قفقازيه اداره مىكرد و پيش مىراند . وى همچنان ، بىآنكه توفيقى حاصل دارد ، كوشيد با گرجيان متحد شود ، تا براى آزادى همه مسيحيان قفقازيه مساعى خود را مشترك و متحد سازند . ميناس ، كه فى الواقع روح و معناى حقيقى اين جنبش بشمار مىآمد ، چندان اساى ( Esai ) ، خليفه بزرگ ( جاثليق ) ، را تحت تأثير گرفت كه وى پيشوايى نهضت را قبول كرد . ميناس با لشگريان روسى به هنگام عزيمت آنان در سال 1722 ( 1135 هجرى ) به طرف دربند همراه بود . در اين موقع گيلاننتز با دستهء مردان خويش در

--> ( 1 ) - كتاب سابق الاشعار لئو ( Leo ) ، ص 528 . ( 2 ) - آقوان يا البانى در گرجستان و قفقازيه است و ربطى به كشور آلبانى واقع در اروپا ندارد .